در این قسمت از برنامه **«جامعه مدنی و گذار به دموکراسی»**، رضا قلی‌زاده با حضور **صادق شجاعی** به بررسی یکی از مسائل مهم در مسیر تحولات سیاسی ایران می‌پردازد: ### **رابطه جامعه مدنی و تشکل‌های سیاسی** جامعه مدنی چه نقشی در شکل‌گیری و تقویت تشکل‌های سیاسی دارد؟ آیا احزاب و گروه‌های سیاسی می‌توانند بدون پشتوانه نهادهای مدنی و مشارکت اجتماعی، زمینه‌ساز یک گذار دموکراتیک شوند؟ و از سوی دیگر، تشکل‌های سیاسی چگونه می‌توانند مطالبات جامعه را نمایندگی کرده و آن‌ها را به نیرویی سازمان‌یافته برای تغییر سیاسی تبدیل کنند؟ در این گفت‌وگو، نسبت میان **جامعه مدنی، احزاب و تشکل‌های سیاسی، مشارکت شهروندان و گذار دموکراتیک** بررسی می‌شود؛ همچنین درباره موانع شکل‌گیری تشکل‌های پایدار، ضرورت سازمان‌یابی اجتماعی و سیاسی و نقش نیروهای مدنی در آینده سیاسی ایران بحث خواهد شد. آیا جامعه مدنی می‌تواند بستر شکل‌گیری یک نیروی سیاسی قدرتمند و دموکراتیک باشد؟ مرز میان فعالیت مدنی و فعالیت سیاسی کجاست؟ و برای رسیدن به یک دموکراسی پایدار، چه نوع رابطه‌ای میان جامعه مدنی و تشکل‌های سیاسی ضروری است؟

**مجری:** رضا قلی‌زاده

**مهمان:** صادق شجاعی