در این قسمت از برنامه **«گفتمان | جامعه و سیاست»**، ثنا پناهی با حضور **یدی قربانی** به بررسی یکی از مهم‌ترین پرسش‌های سیاسی درباره آینده ایران می‌پردازد: ### **چه کسی آینده ایران را تعیین می‌کند؟** ### **مردم یا نیروهای سیاسی؟** در شرایطی که جنگ، بحران‌های سیاسی و اجتماعی و تحولات منطقه‌ای، آینده ایران را بیش از گذشته در معرض تغییرات بزرگ قرار داده است، یک پرسش اساسی مطرح می‌شود: **آیا سرنوشت سیاسی ایران را مردم و نیروهای اجتماعی رقم خواهند زد یا این نیروهای سیاسی هستند که در لحظه تعیین‌کننده ابتکار عمل را در دست می‌گیرند؟** جنگ چه تأثیری بر مسیر تحولات سیاسی ایران گذاشته است؟ آیا شرایط جنگی می‌تواند فرصت تازه‌ای برای گذار ایجاد کند یا برعکس، به تقویت ساختارهای قدرت و محدود شدن فضای جامعه منجر شود؟ نقش جامعه، جنبش‌های اجتماعی، نهادهای مدنی و نیروهای سیاسی در دوره جنگ و پس از آن چه خواهد بود؟ از سوی دیگر، اگر فرصتی برای یک **گذار سیاسی** ایجاد شود، چه نیرویی توان تبدیل نارضایتی اجتماعی به یک نیروی سازمان‌یافته و مؤثر را خواهد داشت؟ آیا نیروهای سیاسی می‌توانند با جامعه پیوند برقرار کنند یا آینده سیاسی ایران بیش از هر چیز به کنش و سازمان‌یابی خود مردم وابسته خواهد بود؟ در این گفت‌وگو همچنین به این پرسش پرداخته می‌شود که **چه رابطه‌ای میان مردم، جامعه مدنی و نیروهای سیاسی می‌تواند زمینه‌ساز یک گذار دموکراتیک و پایدار در ایران باشد؟**